ΠΑΤΡΙΔΟΓΝΩΣΙΑ

Καστέλα, στη συνοικία με τις επαύλεις του Τσίλερ

Το 1875 ο Γερμανός αρχιτέκτονας Ερνέστος Τσίλλερ, που είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Ελλάδα, αγόρασε μία τεράστια έκταση στην περιοχή της Καστέλλας. Σε αυτή την περιοχή οικοδόμησε μια σειρά από εκπληκτικά σπίτια.

Η περιοχή της Καστέλλας για πολλά χρόνια ήταν γνωστή ως “Συνοικία του Τσίλλερ” ή αλλιώς “Συνοικία Επαύλεων”. Από τα σπίτια αυτά σώζεται μόνο η οικία του βιομηχάνου Π. Πατσιάδη (σημερινή ιδιοκτησία Σταυριανάκου).

Ο ίδιος είχε αρχικά για κατοικία του ένα κτήριο που βρίσκονταν πίσω από τον σημερινό ναό της Αγίας Αικατερίνης. Το σπίτι ήταν ουσιαστικά μετασκευή του εργοστασίου υαλουργίας ιδιοκτησίας του αδελφού του Τσίλλερ, το οποίο συνδιαχειρίζονταν με τον Οριγώνη. Το εργοστάσιο αυτό όμως είχε σύντομη διάρκεια ζωής, διότι δεν έβγαζε κέρδος. Εν τούτοις η ανέγερσή του στο σημείο αυτό, έδωσε αφορμή να επεκταθεί η πόλη, αφού αγόρασε όλη την έκταση που οικοδόμησε το 1877. Ο Τσίλερ το είχε ως εξοχικό σπίτι της οικογένειάς του και εκεί γεννήθηκαν και τα πέντε παιδιά του. Στο προαύλιο του σπιτιού άνοιξε και πηγάδι. Αργότερα στο κτήριο αυτό στεγάστηκε η Γαλλική Σχολή (Καθολικών Καλογραιών). Για να πετύχει την “καλή πώληση” των ακινήτων του, φιλοξένησε τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄ με την Βασίλισσα Όλγα για δύο καλοκαίρια, το ένα εκ των οποίων (το καλοκαίρι του 1879) είναι αυτό που περιγράφεται στο βιβλίο της Πηνελόπη Δέλτα Τρελαντώνης. Σε αντάλλαγμα για την αποδοχή του βασιλιά, ανέλαβε αργότερα την εκπόνηση των σχεδίων των ανακτόρων του Τατοΐου.

Η Συνοικία Τσίλλερ από την Πηνελόπη Δέλτα

Σύμφωνα με την διήγηση της Πηνελόπης Δέλτα το 1879, στα σπίτια του Τσίλλερ κατοικούσαν:
Στο πρώτο σπίτι ο Βασιλέας Γεώργιος Α΄ με την Βασίλισσα Όλγα. Tο στέμμα που κοσμεί μέχρι σήμερα το κτήριο. Στο δεύτερο σπίτι μια Ρωσίδα, κυρία επί των Τιμών της Βασίλισσας. Η Βασίλισσα Όλγα ήταν ρωσικής καταγωγής κόρη του Μεγάλου Δούκα Νικολάιβιτς, γιαυτό και είχε κυρίες επί των τιμών Ρωσίδες. Άλλωστε έχουμε μιλήσει ήδη για την Ρωσική Κοινότητα του Πειραιά και το Ρωσικό Νοσοκομείο Πειραιά που ήταν δημιουργήματα της Βασίλισσας Όλγας. Στο τρίτο σπίτι διέμενε η Οικογένεια Μπενάκη που φιλοξενούσε την Πηνελόπη Δέλτα το καλοκαίρι εκείνο. Στο Τέταρτο σπίτι διέμενε η οικογένεια Χορν της οποίας τα παιδιά Μαξ και Αλίς έπαιζαν με τα παιδιά της οικογένειας Μπενάκη. Τέλος στα επόμενα τρία σπίτια διέμεναν Αθηναίοι που τα χρησιμοποιούσαν ως παραθεριστικές κατοικίες. Το μόνο που έμεινε να θυμίζει την Συνοικία Τσίλλερ σήμερα είναι το όνομα γνωστής καφετέριας στην Πλατεία Αλεξάνδρας

Εκτός της περιγραφής της Πηνελόπης Δέλτα, διαβάζουμε στα χρονικά της εποχής, ότι ο για δύο καλοκαίρια του 1878 και 1879 ο Γεώργιος Α’ παραθέριζε στον Πειραιά στην συνοικία Τσίλλερ, διότι λόγω του Ρωσοτουρκικού πολέμου και των έκτακτων εσωτερικών γεγονότων, ο Βασιλιάς προτίμησε να μην απομακρυνθεί, αλλά “διήλθε το θέρος κατά τα δύο ταύτα έτη εν Πειραιεί, κατοικήσας οικογενεικώς εις τα δύο πρώτας οικίας του Τσίλλερ”.

Οι οχυρώσεις της Συνοικίας Τσίλλερ

Το καλοκαίρι του 1878 ήταν που η Τουρκία, απείλησε με τον στόλο της, που διοικούσε τότε ο Άγγλος Ναύαρχος Χόβαρτ “πασάς”, να βομβαρδίσει τον Πειραιά, αν η Ελλάδα δεν ανακαλούσε τις δυνάμεις της από τον Δομοκό. Όλοι οι μαθητές του Πειραιά την εποχή εκείνη εργάστηκαν προς κατασκευή οχυρωμάτων, τόσο στην Πλατεία Τσίλερ όσο και στην Φρεαττύδα και για λόγους οχύρωσης ήταν που εκείνη την εποχή, ξεκίνησε να κατασκευάζεται η παραλιακή οδός από την Φρεαττύδα προς την σημερινή Ναυτική Σχολή Δοκίμων. Το μεγαλύτερο όμως έργο του 1878, ήταν ότι στη Νοτιοανατολική πλευρά της Καστέλλας κατασκευάσθηκε ένα τεράστιο Πυροβολείο, που επιτηρούσε όλον τον ορίζοντα από καταπλέοντες στόλους και που διατηρήθηκε για πολλά χρόνια μετά!

Τσίλλερ και Ιάκωβος Δραγάτσης

Από δημοσιεύματα της εποχής επίσης μαθαίνουμε ότι όταν η Βασιλική οικογένεια ξεκίναγε τις διακοπές της, προλάβαινε τις γυμναστικές εξετάσεις του Γυμνασίου Πειραιώς, τις παρακολουθούσε με ενδιαφέρον και στο τέλος αυτών ο Γεώργιος Α΄, καλούσε τον Γυμνασιάρχη Ιάκωβο Χ. Δραγάτση, τους μαθητές και τους γονείς αυτών. Την δεύτερη χρονιά των διακοπών του στη Συνοικία Τσίλλερ (1879), ο Γεώργιος Α΄, λένε ΄το θυμόταν τους μαθητές και τους αναγνώριζε και ρωτούσε τους Καθηγητές περί αυτών. Μετά από αυτά οι εξετάσεις του Γυμνασίου Πειραιά, έγιναν μεγάλο γεγονός στον Πειραιά και παρευρίσκονταν όλες οι αρχές του τόπου Δημόσιες, Δημοτικές, Αστυνομικές, Στρατιωτικές και πολύ κόσμος.

Και ο Πειραιάς λίγο από την δόξα της συνοικίας Τσίλλερ

Η συνοικία Τσίλλερ και η εκεί διαμονή της βασιλικής οικογένειας, συμπαρέσυρε ουσιαστικά σε άνοδο όλο τον Πειραιά, αφού κατά της ημέρες διαμονής, τελούσαν τις δοξολογίες τους στο ναό της Αγίας Τριάδας και το βράδυ καίγονταν πυροτεχνήματα από φορτηγίδες του Δήμου και γίνονταν εορτές. Ειδικά κατά την 11η Ιουλίου που γιόρταζε η Βασ. Όλγα αλλά και στα γενέθλια των μελών της οικογένειας, συγκεντρώνονταν από περιέργεια πολύς κόσμος.

Ποιος ήταν ο Τσίλλερ


Ο Ερνέστο Τσίλλερ ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πολυτεχνείο της Δρέσδης και εισήλθε στο ατελιέ του Χάνσεν στην Βιέννη ως σχεδιαστής. Ο Χάνσεν τον εκτιμούσε τόσο που τον έστειλε στην Αθήνα, να εποπτεύσει την εφαρμογή του σχεδίου της Ακαδημίας Αθηνών, που ο Χάνσεν είχε εκπονήσει. Ο Τσίλλερ έφτασε στην Αθήνα το 1861, όπου εγκαταστάθηκε οριστικώς, έγινε Έλληνας πολίτης, διετέλεσε επί μακρά σειρά ετών Καθηγητής του Πολυτεχνείου Αθηνών. Πολλά δικά του έργα κοσμούσαν την Αθήνα, όπως το Δημοτικό Θέατρο Αθηνών, το Μέγαρο Στεφάνου Ψύχα (έπειτα ανάκτορο του Πρίγκιπα Νικολάου), το Μέγαρο Σλήμαν (Ιλίου Μέλαθρον) κ.α. Κτήρια του Τσίλλερ όμως συναντούμε και εκτός Αθηνών όπως τα Δημοτικά Θέατρα Πατρών, Ζακύνθου κ.ά.

 

Έρευνα – Επιμέλεια: Στέφανος Μίλεσης, Πρόεδρος Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς

Πηγή: http://pireorama.blogspot.gr/